MEHMET FETHİ AKTÜRK TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİ
Yazı Detayı
15 Nisan 2021 - Perşembe 12:40
 
TÜRKİYE-ABD İLİŞKİLERİ
MEHMET FETHİ AKTÜRK
 
 

1783'te bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkan ABD gemileri ticaret yapmak için Akdeniz'e girmek zorundaydı. Nitekim bölgede söz sahibi olan Osmanlıydı. Osmanlı Devleti de ABD'yi o dönemde resmi olarak tanımıyordu.

 

Akdeniz'de; Cezayirli gemicilerin izinsiz dolaşan iki Amerikan gemisine el koyması ABD'nin adımlarını çabuk atmasına neden olmuştur. Amerikan hükûmeti 1795 senesinde Cezayir, 1796'da Trablus ve 1797'de Tunus ile antlaşma imzalamıştır. Antlaşma çerçevesinde Birleşik Devletler sadece Cezayir'e yılda 12.000 altın veya eş değerde askerî mühimmat olmak üzere yirmi yıl (1795-1815) boyunca vergi ödemiştir.

 

1827, 1830 gibi çeşitli tarihlerde ABD- Osmanlı ilişkileri ticari, kültürel ve sosyal olarak gelişme göstermiştir.

 

1840 yılından başlayarak Osmanlı’nın çeşitli vilayetlerinde misyonerlik çalışmaları ve bunun neticesi halkın bir kısmını Osmanlı’dan soyutlama yoluna gitmişlerdir. (Ki bu halen ABD ve farklı ülkeler tarafından sürdürülmektedir.)

 

İlk diplomatik krizlerin başında Ermeniler olmuştur. 1830 tarihli Osmanlı ABD antlaşmasının 4. maddesine göre -ki bu kapitülasyonlardan Amerika'yı da yararlandıran bir antlaşmadır- Amerikan vatandaşlığına geçen bir Ermeni Türkiye'ye döndüğünde Amerika’nın himayesinde (protege) konumunda oluyordu.[10] Yani Osmanlı kanunlarından muaf oluyordu. Bu da Osmanlı kanunlarını işlemez hale getiriyordu. O dönemde Ermeniler bu antlaşmanın arkasına sığınıp birçok suça karışmıştır. Bu olanlar ABD ile Osmanlı arasında hukuki sorun teşkil ediyordu. „'Tahminlere göre 70,000 civarında Amerikan vatandaşlığına geçen Osmanlı Ermenisi 1900-1914 yılları arasında Türkiye'ye giriş yapmıştı.

 

İlk ambargo; Türkiye'nin ABD baskısı ile 1971'de yasakladığı Afyon ekimi 1974'te serbest bırakılmıştır. Bunu Kıbrıs müdahalesinin izlemesi, Amerika'nın 1975-1978 yılları arasında Türkiye’ye ambargo uygulamasına neden olmuştur.

 

ABD, 1974 yılında Kıbrıs Harekâtı sonrası Türkiye'ye silah ambargosu uygulamaya karar verdi. 1978 Eylül ayında ambargo kaldırılana kadar incirlik kapalı kaldı.

 

ABD'nin bu işgal sırasında Türk topraklarını kullanmasına izin vermek için TBMM'ye sunulan 1 Mart Tezkeresi’nin reddedilmesi ABD'de büyük bir hayal kırıklığına yol açtı. Yine ABD’nin Kuzeydeki Kürtleri desteklemesi Türkiye-ABD ilişkilerinin soğumasına neden oldu.

 

4 Temmuz 2003 günü Kuzey Irak'ın Süleymaniye kentinde karargâh kurmuş 11 Türk Silahlı Kuvvetleri mensubunun ve Türkmen mihmandarlarının Amerikan askerlerince 60 saat süresince sorguya çekmeleri olayı, ilişkileri daha da gerginleştirdi.

 

Türkiye ile yakın ilişkiler kuran ve ticari anlaşmalar yapan Katar’a darbe yapmaya kalktı Türkiye önledi.

 

Seçimle deviremeyeceğini anlayan Amerika, 15 Temmuz’da askeri darbe yapmaya kalktı, Türkiye bütün oldu, darbecilere bu kez DUR dedi.

 

Sınır komşumuz olan ve bize de sıçrama ihtimali çok yüksek olacak olan İran-Arap savaşını çıkarmaya çalıştı başarılı olamadı.

 

Barzani’yi kışkırtıp PKK ile birlik yapıp Türkiye ile savaştırmak istedi, bunu da başaramadı.

 

İŞİD projesi de Türkiye’nin kararlı mücadelesiyle sonuçsuz kaldı.

 

Suriye’yi parçalayıp sınırımızda terör devletleri kurmaya çalıştı, Rusya, İran ve Türkiye’nin mücadelesiyle şimdilik başaramadı.

 

Trump’un bile S400 alımında Türkiye’yi haklı görmesi ama buna rağmen ısrarla ALMAYACAKSINIZ demesine rağmen Türkiye geri adım atmadı ve S400’leri satın aldı.

 

Rusya, Azerbaycan’dan Avrupa’ya, Balkanlara Türkiye üzerinden geçen enerji hatlarına engel olamadı.

 

Türkiye’ye vize uygulaması ve bazı bakanlara yasak koydu, aynı karşılığı alınca bir müddet sonra o yasakları kaldırmak zorunda kaldı.

 

İran ambargosunun Türkiye’de kriz çıkaracağını sandı, bu tahmini tutmadı.

 

Cerablus’ta Türkiye’nin yine karşısında yer aldı.

 

PKK, PYD’ye on binlerce tır silah verdi,  Türkiye ile savaştıramadı, devlet kurdurtamadı.

 

Türkiye’ye bunun gibi daha birçok yaptırım, saldırı denemeleri oldu ancak en başta gelişen Savunma sanayimiz olmak üzere birçok alanda güçlenmemiz ve dirayetli, korkusuzca mücadelemiz sayesinde her seferinde başarısızlıkla ya da ABD’nin tam istediğini elde edemeden sonuçsuz kaldı.

 
Etiketler: TÜRKİYE-ABD, İLİŞKİLERİ,
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
Haber Yazılımı