OSMANLI DA MÜFTÜLÜK VEYA ŞEYHÜLİSLAMLIK MAKAMI:
Haber
12 Eylül 2020 - Cumartesi 13:23
 
OSMANLI DA MÜFTÜLÜK VEYA ŞEYHÜLİSLAMLIK MAKAMI:
Dr.Hüseyin Zerraki yazısı...
KÜLTÜR SANAT Haberi
OSMANLI DA MÜFTÜLÜK VEYA ŞEYHÜLİSLAMLIK MAKAMI:

Osmanlılarda ehli sünnet mezhebinden hanefi fıkhı üzerine kendisine sorulan umumi ve hususi şer'i ve hukuki meselelere ait dini hükümlere uyarak karar veren zata müftü ve verilen karara da Fetva adı verilmiştir.

 

Müftülere şeyhülislam ünvanı da verilmiş'tir.Müftü kendisinden fetvası istenilen meseleleri hanefi fîkhına dair el-muhtar fi füru'i- hanefiyeden Kenzü'd-dekayık vikayetü'r-rivaye fi mesaili'l-hidaye ve mecmau'l-bahreyn ve Mülteka'n-nehreyn,Muhtesarü'l-Kuduri ile bunlarin şerh ve haşiye ve diğer Hanefi fıkhına ait eserlere müracaat etmek suretiyle verirdi.Onaltıncı asırda Halebi İbrahim efendi meşhur Mülteka'l-ehbar isimli eserini yazarak sonradan gelen müftülerin işlerini kolaylaştırmıştir.

 

Osmanlı müftülerinin bazıları vermiş oldukları fetvaları bir eser halinde ya bizzat toplamışlar ve yahut toplattırmışlardır- ki bunlardan bir kısmı basılmıştır ve matbu olmayanlar da kütüphanelerimiz   de mevcuttur.Osmanlılarda müftülük ile kadılık ayrı ayrı olup bazan,fakat nadir olarak 16.Asır ortalarına kadar birleşirdi;Fakat bu tarihten sonra müftü bütün ilmiye sınıfının reisi olup müderrislerle mevali denilen kadılar da bunun idaresine verilmiştir.Sonradan umumi olarak şeyhulislam denilen ve ulemanın mercii olan müftülerden başka vilayet,sancak ve kazalarda da halkın sordukları şer'i suallere cevaplar veren müftülükler vardı.Osmanlı kaynaklarında en yüksek ilmiye makamı sahibi,17.Asır sonlarına kadar çok zaman müftü ünvanını taşırken 18.asırdan itibaren onun yerine şeyhulislam tabiri umumileşmiştir.

 

ŞEYHULİSLAM TABİRİ

 

şayhulislam ünvanı 4.Hicret asırında miladi 10.Asırda kullanılmış ve fukaha arasında ihtilaflı meseleleri halletmiş olan yüksek alim ve fakihlere alem olmuştur.Osmanlılardan evel diğer islam devletlerinde şeyülislam ünvanını almış bazı mümtaz şahsiyetler varsa da bunlar,Osmanlılarda olduğu gibi ilmiye sınıfının en yüksek resmi makamını ihraz etmiş zevat demek olmayıp ulemanın mercii de değillerdi.

 

Fakat ehli sünnet mezhebi  kitap,sünnet,icma-ı ümmet,kıyas-ı fukaha üzere fetva vermek,şer-i meseleleri halletmek,selâhiyetini haiz olan ve mesleğinde imam addedilen semerkand'lı Ali bin.Mehmed bin.İsmail Espicai (vefatı 481 H.1088 M) ve saire gibi bazı büyük mütehassız ( mütebahhir)  alimlere hata sofiye ricalinden pir-i herat denilen Ebu Abdullah Ensari'ye ( vefatı 481 H.1088 M.) Şeyhülislam ünvanını verilmiştir.

 

Bu tabirden başka pek yüksek alimlere imadü'l islam,Fahrü'-l islam ve Rüknü'l islam gibi ünvanlar da verilmiş olduğunu görmekteyiz.

 

Dr.Seyyid Hüseyin Zerraki

Düseyder Genel Başkanı

Kaynak: Editör:
Etiketler: OSMANLI, DA, MÜFTÜLÜK, VEYA, ŞEYHÜLİSLAMLIK, MAKAMI:,
Yorumlar
Haber Yazılımı